Người ta vẽ cho Sơn La đủ thứ để có thể làm du lịch. Mà Sơn La đẹp thật, thuận lợi thật. Cơ quan quản lý nhà nước về du lịch nhận định thế. Lãnh đạo tỉnh nói thế. Các doanh nghiệp làm du lịch cũng nhận thấy thế.

Và khách du lịch lần mò đến Sơn La cũng cảm nhận như vậy. Nhưng không hiểu tại sao không thể phát triển du lịch được. Tiềm năng cứ là tiềm năng. Bao nhiêu năm nói về mảnh đất này, người ta vẫn chỉ dùng cụm từ “hoang sơ, cần khai phá”.

Đến Mộc Châu có thể thấy cả Tây Bắc

Sơn La có nhiều điểm có thể phát triển du lịch nhưng Mộc Châu là tâm điểm. Cứ đến Mộc Châu là thấy toàn bộ những gì có thể làm du lịch ở Sơn La. Tôi nhớ cách đây mấy năm, Tổng cục Du lịch đã tổ chức một đoàn khảo sát vòng cung Tây Bắc cho các doanh nghiệp du lịch. Cách Hà Nội 200 km, Mộc Châu là điểm dừng chân đầu tiên của tuyến du lịch này. Khi đó du lịch Sơn La cũng như bây giờ, chả có gì ngoài mấy cái nhà hàng, khách sạn nhưng đã nổi tiếng từ lâu với cao nguyên Mộc Châu, quanh năm khí hậu mát mẻ, nhiệt độ trung bình 210C, nhiều suối nước nóng và có những đặc sản nổi tiếng như sữa Mộc Châu, chè Mộc Châu. Vùng này rất thích hợp để xây dựng những khu nghỉ dưỡng cao cấp, thu hút khách nghỉ dài ngày. Ai cũng xuýt xoa: Đẹp quá, tiện đường quá, giàu tiềm năng quá! Còn hơn cả Sa Pa. Chỉ cần đến Mộc Châu thôi là có thể thấy toàn bộ Tây Bắc rồi.

Núi rừng hùng vĩ, thảo nguyên bao la có. Suối, hang động và thác nước đẹp có. Bản làng dân tộc có. Đặc sản rất nhiều. Hàng thủ công mỹ nghệ cũng không thiếu. Danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử, công trình kiến trúc, lễ hội cũng nhiều. Tóm lại là chả thiếu thứ gì.

Sơn La cũng được đánh giá là có vị trí thuận lợi để tổ chức các hành trình tour du lịch liên vùng, liên quốc gia đã được xác định trong quy hoạch phát triển du lịch quốc gia: Tuyến du lịch Tây Bắc (Hà Nội- Hòa Bình- Sơn La- Điện Biên Phủ- Sa Pa- Lào Cai). Tuyến du lịch liên quốc gia (Hà Nội- Sơn La- Luông Prabăng (Lào)- Thái Lan; Sơn La- Lai Châu- Trung Quốc.

Thế mà sao không làm du lịch được?

Ông Nguyễn Văn Bình, Phó GĐ Sở VH,TT&DL Sơn La, phụ trách Du lịch hiện nay là người lăn lộn và trăn trở về du lịch của Sơn La nhiều nhất. Cầu thị, chịu khó học hỏi, mày mò nhưng không làm sao đưa du lịch cất cánh được. Những người quan tâm đến du lịch đều biết ông, thông cảm cho ông. Nhiều khi còn rất... thương. Ai góp ý gì ông cũng lắng nghe, về nghiên cứu để cùng anh em làm cho tốt nhất. Có lần, ông còn cắp cặp đến gặp một doanh nghiệp ở Hà Nội để hỏi ý kiến xem làm thế nào để phát triển du lịch ở Mộc Châu, ở Sơn La? Chuyện này hẳn là rất hiếm. Ông bảo: Tôi cần phải biết những nhà quản lý định hướng phát triển thế nào? Các chuyên gia có sáng kiến gì? Những doanh nghiệp từ kinh nghiệm thực tế của họ đưa ra yêu cầu và nhận xét thế nào? Nhưng một mình ông Bình không thể làm cho du lịch Sơn La thay đổi.

Có những doanh nghiệp ở Hà Nội đã dăm lần bảy lượt đi khảo sát, làm việc với cơ quan chức năng ở Sơn La để đầu tư vào Mộc Châu. Vốn đã sẵn sàng, ý tưởng kinh doanh đã sẵn sàng nhưng vẫn không triển khai được. Nhà đầu tư trẻ, giàu nhiệt huyết với Sơn La cũng không hiểu vì sao như thế.

Thác Dải Yếm, một cảnh quan nổi tiếng của Sơn La

Mới đây, Tổng cục Du lịch lại tổ chức một đoàn khảo sát khá lớn, đúng vào dịp 2.9 có Tết Độc lập của người dân tộc Mông. Lần này chỉ chuyên đề Mộc Châu. Hơn 30 doanh nghiệp du lịch lớn ở trong Nam ngoài Bắc, đại diện các viện nghiên cứu, trường đào tạo du lịch trong mấy ngày đã đi tới hầu như tất cả các điểm được cho là lợi thế nhất để phát triển du lịch Mộc Châu. Ngay sau đó, cuộc hội thảo “Một số giải pháp đầu tư phát triển sản phẩm du lịch Mộc Châu” được tổ chức. Hội thảo với sự có mặt của hầu như tất cả lãnh đạo tỉnh, cơ quan ban ngành của tỉnh Sơn La từ Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh đến các lãnh đạo đầu ngành trong tỉnh, Chủ tịch các huyện, thị... Cuộc họp kéo dài 6 tiếng đồng hồ, không nghỉ giải lao. Ý kiến nào cũng quyết liệt. Nhiều vấn đề về du lịch Sơn La được mang ra mổ xẻ khiến các đại biểu bất ngờ. Phát biểu đầu tiên, Bí thư Tỉnh ủy Sơn La Thào Xuân Sùng thốt lên: “Cứ dịp lễ tết là quá tải, thiếu phòng nghỉ, chả có gì để tiêu tiền, còn lâu du lịch Sơn La mới thuyết phục được tôi. Bao nhiêu năm nay, sao bàn đi bàn lại mà du lịch Sơn La vẫn không phát triển được?”.

Mộc Châu sẽ là công viên của Tây Bắc

Nhiều nhà đầu tư có tiếng ở Hà Nội mong muốn. Tập trung đầu tư cho Mộc Châu để làm nền tảng phát triển du lịch Sơn La và vùng Tây Bắc- nơi hiện nay vẫn chỉ có đỉnh cao là điểm du lịch Sa Pa (Lào Cai) mà cũng đã bắt đầu vào thời kỳ thoái trào.

“Chỉ có thể bắt đầu từ Mộc Châu, với các loại hình du lịch nghỉ dưỡng, du lịch sinh thái, cộng đồng, văn hóa... thì mới có thể tạo ra vết dầu loang để phát triển tiếp cho cả tỉnh. Mộc Châu hoàn toàn có đủ điều kiện để xây dựng một công viên Tây Bắc vì Mộc Châu có tất cả những thứ Tây Bắc có. Nếu biết cách để biến thảo nguyên rộng lớn này thành những cánh đồng, công viên hoa rồi hằng năm tổ chức festival hoa, xây dựng khu nghỉ dưỡng bên những cánh đồng hoa... thì tuyệt vời”- ông Phùng Quang Thắng- Tổng công ty Du lịch Hà Nội nói.

Để chứng minh cho lập luận, ý tưởng của mình và những kinh nghiệm khi đã đến du lịch ở những đất nước nổi tiếng về hoa nhất: Hà Lan, Pháp, Trung Quốc... và gần chúng ta nhất là Thái Lan, ông Thắng đưa ra những hình ảnh làm du lịch hoa từ Chiềng Mai (Thái Lan) rất thành công, mỗi năm thu hút 4 triệu lượt khách quốc tế, trong khi dưới con mắt của nhiều nhà làm du lịch chuyên nghiệp thì Mộc Châu hơn đứt Chiềng Mai ở tiềm năng du lịch.

Phải xác định là: Du lịch Sơn La hiện nay chẳng có tí thương hiệu nào, không có sản phẩm du lịch nổi bật, người ta biết đến Mộc Châu chủ yếu là có chè, sữa, biết đến Sơn La vì có thủy điện. Trong khi, khí hậu Mộc Châu đứng ngang hàng với Đà Lạt, Sa Pa, Bà Nà, Tam Đảo.

Việc xây dựng thương hiệu không phải chỉ trong ngày một ngày hai, nhưng nếu không có bắt đầu thì chúng ta sẽ không đi đến đâu cả. Hầu như tất cả các đại biểu tham dự hội thảo đều công nhận. Mộc Châu đang phí phạm tài nguyên du lịch của mình. Hằng năm, cứ đến dịp 2.9 thì hàng chục nghìn người Mông ở các tỉnh phía Bắc lại đổ về thị trấn Mộc Châu để tham dự tết Độc lập của người Mông. Họ đi hội tối ngày 31.8 và 1.9. Quần áo mới, phần lớn là thanh niên, nô nức, dập dìu. Vẫn còn tục cướp vợ ở đây. Trai gái dắt díu nhau lượn lờ vài vòng thị trấn rồi đưa nhau lên đồi cây. Tâm tình xong, sáng 2.9, thị trấn Mộc Châu lại vắng trơn, không còn bóng người Mông nào. Cứ như thể tối hôm trước... không có chuyện gì xảy ra...

“Chúng tôi bao nhiêu năm ở đây, tôi cũng là người Mông nhưng không hiểu tại sao người Mông mình lại chỉ tập trung về Mộc Châu mà không phải một nơi nào khác”- ông Thào Xuân Sùng nói.
Trong khi đó, bản sắc du lịch độc đáo của các dân tộc vùng núi phía Bắc là đặc sản mà những vùng miền Nam, miền Trung không có được. “Kể cả Sa Pa hay Sìn Hồ (Lai Châu), Đồng Văn, Mèo Vạc (Hà Giang), Mù Cang Chải (Yên Bái)... thì cũng dựa vào cảnh quan thiên nhiên và sự độc đáo của đồng bào dân tộc để khai thác du lịch. Vì thế, việc giữ gìn sự trong sáng, nguyên sơ của các lễ hội lớn, xây dựng các chợ dân tộc và cảnh quan môi trường, môi trường xã hội nguyên bản của đồng bào là cách xây dựng thương hiệu nhanh nhất. Bắc Hà (Lào Cai) cũng chỉ nổi tiếng trên các sách hướng dẫn du lịch, mạng du lịch trong nước và nước ngoài từ việc có một chợ du lịch mà một nhóm người làm du lịch nghĩ ra”- ông Lương Quang Thắng- Tổng giám đốc Công ty Du lịch Nối vòng tay (Handspan) nói.

Cái sự dùng dằng để mãi đến bây giờ Sơn La không thu hút được nhà đầu tư nào là do môi trường đầu tư chưa hấp dẫn, cơ chế không rõ ràng, cơ chế về tổ chức quản lý cũng chưa hợp lý. Chưa có khu du lịch chất lượng cao và quy mô nào xuất hiện ở Mộc Châu, Sơn La. Chưa có nhà đầu tư làm du lịch chuyên nghiệp nào dám nhảy vào đi tiên phong ở Mộc Châu. Một số dự án được cho là lớn như: khu rừng thông, khu sinh thái trung tâm, khu du lịch Ngũ Động... mới chỉ trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư.

Lại Thúy Hà

Lại Thúy Hà (Theo http://www.baovanhoa.vn)